De prestatiemaatschappij

Een confronterend stuk uit: Dankboek – een dagboek voor een tevredener leven.
Geschreven door: Ernst-Jan Pfauth, oprichter en CEO De Correspondent.


Iedereen herkent deze term, mocht je deze nog niet herkennen dan weet je gelijk wat ermee bedoeld wordt. Je kunt het ook de "vermoeide samenleving" noemen, zoals filosoof Byung-Chul Han schreef. Daarmee bedoelt hij dat onze houding ten opzichte van werk veranderd. We leefden een tijd terug nog in de “commandomaatschappij”, werk zagen we puur als een inkomstenbron en we gingen juist naar huis om te rusten.
Nu leven we in de “prestatiemaatschappij”, leggen we onszelf het werk op en zijn we er nooit klaar mee. We zijn de ondernemer van onze IK. Ondergeschikten kennen we niet meer, enkel nog high potentials.

Wat te denken van onze smartphones? Buiten werktijd zijn we altijd bereikbaar: wie om elf uur ’s avonds nog een belangrijke mail verstuurt, is een held!
Op de vraag ‘hoe gaat het’, kunnen we ons geen ander antwoord dan ‘druk’ voorstellen. Alleen de gedachte al, dat we dan ‘rustig’ zouden zeggen – doen we er dan nog wel toe? In de prestatiemaatschappij is hard werken een doel op zich geworden.

Ook in ons privéleven staan we bloot aan torenhoge verwachtingen. We moeten gezond en lekker eten op tafel zetten, veel sporten, alle juiste series kijken, vrijwilliger zijn op de sportclub van onze kinderen én vaak op originele reizen gaan. Iedereen moet het meeste uit het leven halen. Dat laten we via sociale media aan elkaar weten, door daar de beste versie van ons leven te tonen. Maar mensen die veel tijd op social media doorbrengen, zijn ontevredener over hun leven en daardoor ongelukkiger. Ook buiten ons werk lijden we aan constante prestatiedruk en moeten we succesvol zijn. Terwijl het behalen van succes weinig invloed heeft op ons geluksgevoel. We krijgen een korte kick en daarna willen we weer meer.

Ons leven is één grote wedstrijd. We streven naar succes en meten onze beloningen af aan anderen. We willen méér macht dan onze collega’s, meer aanzien dan onze buren en méér Instagramvolgers dan onze vrienden. Als je telkens die voorsprong op anderen belangrijk vindt, gaat er iets mis. Die wedstrijd kunnen we namelijk niet winnen. Er is altijd wel iemand die het beter voor elkaar lijkt te hebben. Onderstaand een mooi voorbeeld:

Een amateurvoetballer is jaloers op een voetballer uit de Eredivisie want die verdient er geld mee. Die voetballer in de Eredivisie kijkt met een schuinoog naar iemand uit een betere competitie, zoals de Spaanse. Die voetballer in Spanje is ook weer ontevreden, omdat hij niet zo goed is als de beste voetballer ter wereld, Lionel Messi. En Messi? Nee, die is weer jaloers op Christiano Ronaldo, want die wint meer prijzen: waaronder de Champions League. Ronaldo dan? Ook ontevreden, want het publiek vindt Messi altijd het grotere talent. En zo kun je wel blijven doorgaan.....

Omdat er altijd iemand is die het beter voor elkaar lijkt te hebben, zullen we nooit een punt bereiken waarop we tevreden zijn met wat we hebben. Hoe succesvol ook, er is altijd wel iemand om jaloers op te zijn.

Inspiratie overzicht